1. YAZARLAR

  2. Murat Sururi ÖZBÜLBÜL

  3. Trilyon dolarlık şirketler
Murat Sururi ÖZBÜLBÜL

Murat Sururi ÖZBÜLBÜL

Trilyon dolarlık şirketler

A+A-

En büyük dört teknoloji şirketi bir trilyon dolarlık piyasa değerinin üzerine çıktı ve ilk olarak Covid-19 salgınından önceki dönemde ocak ayının sonlarında görülen bir seviyeye ulaştı.

Şirket değerlerinde ortaya çıkan bu durum küresel bir salgın, durgunluk ve rekor işsizlik karşısında teknoloji şirketlerinin uyum ve başarısına işaret ediyor.

ABD'de Teknoloji hisselerinin işlem gördüğü Nasdaq Endeksinde görülen artış ile  Apple'ın değeri 1.63 trilyon dolara ulaşırken, Apple'ı 1.61 trilyon dolarlık değeri ile Microsoft takip etti. Listede dördüncü sırada bulunan Amazon'un değeri ise 1.48 trilyon dolar oldu.

Hafta başında Google'ın çatı şirketi Alphabet 1,2 trilyon dolarlık piyasa değerine ulaşarak trilyon dolarlık kulübe dönmüş bulunuyor.

Dünya'da trilyon dolar hisse değerini aşan pek fazla şirket bulunmuyor, bunlar arasında bir tek Saudi Aramco 1.6  trilyon dolarlık değeri ile enerji sektöründe faaliyet gösteren tek şirket olarak kendine yer bulabildi.

Dünyanın en değerli şirketleri sıralaması da şöyle Microsoft (yazılım geliştirme), Apple inc. (elektronik, bilgi teknolojisi),  Amazon Inc. (İnternet üzerinden ticaret),  Alphabet Inc. (İnternet), Facebook (İnternet), Alibaba Group (İnternet üzerinden ticaret) Tencent (İnternet) Berkshire Hathaway Inc. (sigorta, finans, demiryolu taşımacılığı, kamu hizmetleri, gıda ve gıda dışı ürünler), bu firma sahibi Warren Buffett kamuoyunca firmadan çok sahibinin adı bilinir, Johnson & Johnson (eczacılık, ilaç ve tıbbi malzeme üreticiliği).

En değerli ilk on şirketten yedisi Amerika'da, ikisi Çin'de ve biri de Suudi arabistan'da bulunmaktadır.

Dikkat çekici olan ise ilk on arasında klasik ekonominin aktörlerinden ziyade yeni ekonominin aktörlerinin ağırlıklı olmasıdır.

Dünya değişiyor, ekonomi, üretim, tüketim ilişkileri değişiyor yep yeni bir çağa giriyoruz ve bu çağda kimlerin önder, kimlerin seyirci olacağı bu değerlendirmede kendini apaçık ortaya koyuyor.

Hepi topu bundan kırk yıl önce yaygınlaşan bilgisayar teknolojileri ve otuz yıl kadar önce hayatımıza giren internet yeni ekonominin temel taşları haline gelmiş bulunmaktadır. Artık tüm iletişim ve ticaret altyapısı bu teknolojilerce domine edilmektedir.

Bilgisayar ve internet teknolojilerinde çok ciddi bir sıçrama yaptıracak olan 5G ve yapay zeka uygulamaları da hızla hayatımıza girmekte, ekonomik faaliyetlerimizin, iletişimimizin ve hatta sosyal hayatımızın çok önemli bir parçası haline gelmektedir.

Önümüzdeki otuz kırk yıllık süreçte nerede ise tüm üretim faaliyetleri robotlar ve yapay zeka ile donatılmış otonom araçlar tarafından gerçekleştirilecektir.

Yüksek teknoloji ve bilhassa da sayısal teknolojiler internet ve iletişim sektöründe faaliyet gösteren firmaların önünde, çok büyük bir pazar ve sonsuz sayılabilecek genişlikte bir ufuk bulunmaktadır.

Hatırlayınız bundan bir kaç ay önce Türk oyun firması Peak, şirket hisselerini 1,8 milyar dolara Amerikalı Zynga firmasına devrederek büyük bir anlaşmaya imza atmıştı. Birkaç yıl önce de Türkiye tarihinin en büyük internet satışı olmuş 2001 yılında kurulan Türkiye'nin ilk garaj şirketlerinden biri olan Yemeksepeti Delivery Hero'ya 589 milyon dolara satılmıştı.

Bu satış fiyatları Türk ekonomisi için alışılmadık büyüklüktedir.

Hem yatırımcılarımız ve hem de devlet yöneticilerimiz geçmiş dönemlerin paradigmalarının sona erdiğini, önümüzde yepyeni bir dönemin uzandığını ve bu yeni dönemde yeni paradigmaların ortaya çıkmakta olduğunu fark etmelidirler.

Eski dönemin alışkanlık, gelenek ve paradigmaları ile oluşturulacak ekonomi politikaları başarısız olmaya mahkumdur.

Bir zamanlar daktilo yazı yazmak için en önemli teknolojik araçtı, Remington gibi üreticiler mekanik daktilo üretiminde bir zirve noktasıydı. Bir çok yazar bir Remington'a sahip olmaktan gurur ve haz duyardı. Her büro, her daire daktilo tıkırtısı ile dolar taşardı. Seksenli yıllarda çağ değişti, sayısal teknolojiler hayatımıza girmeye başladı; bilgisayar üreten ilk firmalardan birisi Remington firmasının yönetimine bir teklif sundu ve " Remington piyasadaki en çok tercih edilen prestiji en yüksek daktiloları üretiyor, biz yeni bir teknoloji geliştirdik ve bilgisayar adı verilen bu teknolojinin en iyi yapacağı işlerden biri de yazı yazmaktır, sizin markanızla bir bilgisayar üretelim, ortaya bir sinerji çıksın" dedi.

Düşünmek için bir kaç gün vakit isteyen Remington yetkilileri sonuçta "Biz dünyanın en iyi daktilolarını üretiyoruz, bizim daktilolarımızı kulanmaktan gurur duyan, prestij kabul eden çok sadık bir müşteri kitlemiz var, müşterilerimiz bir daktilo yerine, bu ne olduğu belli olmayan şeyleri kullanmak istemeyeceklerdir, biz bu işte yokuz" cevabını verdi. Bugün dünya yüzünde hemen hemen hiç kimse artık daktilo kullanmıyor, her yer bilgisayar ve yazıcı dolu. Remington fabrikası da kapandı gitti.

Sonuç olarak teknolojik değişim ve dönüşümleri farkedip uyum sağlayamayan her ekonomik aktör başarısızlığa ve yok olmaya mahkumdur. Devletlerin birinci görevi de dünyadaki teknolojik değişim, dönüşümü fark edip, ekonomik faaliyetlerin değişim dönüşüme uyum sağlamasına önderlik etmektir.

Önceki ve Sonraki Yazılar

YAZIYA YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.